تنظیم یک قرارداد دقیق و اصولی، مهم‌ترین ابزار برای حفظ سرمایه، کاهش ریسک‌های مالی و جلوگیری از ورود به فرآیندهای طولانی دادگاه است. چه در معاملات تجاری بزرگ و چه در توافقات روزمره، رعایت چند نکته حقوقی کلیدی می‌تواند امنیت معامله شما را تضمین کند. در ادامه، ضروری‌ترین نکات در زمینه تنظیم و عقد قراردادها آورده شده است:

۱. تعیین محل و تاریخ انعقاد قرارداد

هنگامی که طرفین قرارداد در شهرهای متفاوتی ساکن هستند یا محل کار آن‌ها جداگانه است، ترجیحاً محل انعقاد قرارداد را در شهر محل اقامت یا فعالیت خود ثبت کنید. طبق ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی مدنی، علاوه بر دادگاه محل اقامت خوانده، دادگاه محل عقد قرارداد و دادگاه محل اجرای تعهد نیز صالح به رسیدگی هستند. این اقدام رفت‌وآمد قضایی شما به سایر شهرها را تا حد ممکن کاهش می‌دهد (البته در دعاوی مربوط به املاک، دادگاه محل وقوع ملک صالح خواهد بود).

۲. انتخاب هوشمندانه مرجع حل اختلاف و داوری

اگر ترجیح می‌دهید به جای دادگاه، اختلافات از طریق داوری حل شود، دقت کنید که مسئولیت داوری قائم به شخص است. بنابراین مستقیماً نام یک شخص حقیقی متخصص و بی‌طرف را به عنوان داور درج کنید. از تعیین مستقیم موسسات یا شرکت‌های حقوقی به عنوان داور خودداری کنید؛ با این حال، می‌توانید موسسات داوری را به عنوان «مرجع انتخاب‌کننده داور» معین کنید تا در زمان بروز اختلاف، داور واجد شرایط را منصوب کنند.

۳. تعیین ضمانت اجرای شفاف و وجه التزام

یکی از پرتکرارترین دلایل طرح دعوا، عدم انجام تعهدات در موعد مقرر است. برای پایبندی طرفین، حتماً جریمه مالی مشخصی برای تاخیر در انجام کار، تحویل کالا یا پرداخت مبالغ (به صورت روزانه یا مقطوع) در نظر بگیرید تا امکان جبران خسارت بدون نیاز به اثبات پیچیده در دادگاه فراهم باشد.

۴. مشخص کردن شرایط فسخ و وضعیت خیارات

در متن قرارداد باید مشخص شود در صورت تخلف هر یک از طرفین یا وقوع شرایط خاص، آیا امکان فسخ یک‌طرفه وجود دارد یا خیر. همچنین نحوه اعلام فسخ (مانند ارسال اظهارنامه رسمی) باید دقیق نوشته شود. هنگام استفاده از عبارت‌هایی نظیر «اسقاط کلیه خیارات»، به استثنای مواردی مانند خیار تدلیس یا غبن فاحش توجه کافی داشته باشید تا حقوق قانونی شما سلب نشود.

۵. تعیین نشانی دقیق، اطلاعات ثنا و نحوه ابلاغ

نشانی کامل پستی، شماره تماس ثبت‌شده در سامانه ثنا و ایمیل رسمی طرفین را در قرارداد درج کنید. قید شود که این آدرس‌ها اقامتگاه قانونی افراد است و هرگونه تغییر نشانی باید کتباً اطلاع داده شود؛ در غیر این صورت، ارسال هرگونه مکاتبه و اخطاریه به آدرس قبلی، قانونی و ابلاغ‌شده محسوب می‌شود.

۶. پیش‌بینی شرایط فورس ماژور (حوادث غیرقابل پیش‌بینی)

رویدادهایی خارج از اراده طرفین مانند بلایای طبیعی، ممنوعیت‌های ناگهانی قانونی یا اختلالات گسترده زیرساختی ممکن است اجرای قرارداد را به تعویق بیندازد. تعیین مدت تعلیق قرارداد در زمان فورس ماژور و تکلیف هزینه‌ها، مانع از اختلافات مالی ناشی از توقف پروژه خواهد شد.

۷. امضای تمامی صفحات و حضور شهود

برای جلوگیری از هرگونه ادعای جعل، تغییر یا جایگزینی صفحات، تمام برگه‌های قرارداد و ضمائم پیوست آن باید به امضا و در صورت امکان اثر انگشت طرفین برسد. همچنین حضور و امضای حداقل دو نفر شاهد معتبر، بار اثباتی و اعتبار سند را در مراجع قضایی به شدت افزایش می‌دهد.