خسارات احتمالی مبلغی است که از طرف شاکی پرونده و با حکم قاضی به صندوق دادگستری به امانت گذاشته میشود. خسارت احتمالی در برخی از پروندهها که مستند دعوی سندی عادی مانند سفته باشد، مطرح میشود.
اما خسارت احتمالی چه زمانی باید از طرف شاکی پرداخت شود؟ زمانی که شاکی دعوا به دلیل نگرانی از احتمال فروش یا انتقال اموال توسط بدهکار، از دادگاه درخواست توقیف اموال طرف دعوا را داشته باشد؛ این مورد با عنوان تأمین خواسته مطرح میشود؛ یعنی شاکی از دادگاه درخواست میکند که اموال متهم توقیف شود تا خواسته و اموال که در دست متهم است در امان باشد ( به دلیل نگرانی از احتمال فروش یا واگذاری اموال توسط متهم). به این مورد اصطلاحاً تأمین خواسته گفته میشود؛ تعمین خواسته یعنی در امنیت قراردادن خواسته شاکی.
در صورت درخواست تأمین خواسته، دادگاه از شاکی خواهد خواست که حدود 10 تا 15 درصد از مبلغ طلب را بهعنوان خسارت احتمالی به صندوق دادگستری تودیع کند. مثلاً اگر شاکی 1 میلیارد تومان طلب دارد، قاضی از شاکی خواهد خواست که حدود 100 تا 150 میلیون تومان را بهعنوان خسارت احتمالی در صندوق دادگاه به امانت بگذارد . سپس اموال شخص با دستور قاضی توقیف میشود. حال اگر بعد از اعلام رأی دادگاه که ممکن است چند ماه طول بکشد، شاکی پیروز شود، میتواند علاوه بر دریافت اموال خودش از متهم، مبلغی را هم که بهعنوان امانت در صندوق دادگاه به ودیعه گذاشته است ، دریافت کند.
اما اگر شاکی پس از پایان دادرسی و دادگاه به نتیجه نرسد و پیروز نشود، طرف دیگر دعوای میتواند به دلیل توقیف بودن اموال خود، ادعای ضرر و زیان کند. در این صورت طرف دعوا میتواند خسارت احتمالی که شاکی در صندوق دادگستری به امانت گذاشته شده است را بهعنوان خسارت دریافت کند.
نحوه درخواست تأمین خواسته
تأمین خواسته هم در دعاوی حقوقی و هم در دعاوی کیفری میتواند مطرح شود. بعد از درخواست تأمین خواسته، دادگاه ظرف ۳ الی ۴ روز اموال خوانده را شناسایی کرده و توقیف میکند. حال خواهان ۱۰ روز مهلت دارد تا دادخواست دعوای اصلی را ارائه دهد؛ لازم به ذکر است که خواهان به دو صورت میتواند دادخواست تأمین خواسته بدهد.
- درخواست تأمین دلیل ضمن دادخواست: خواهان میتواند ضمن دادخواست اصلی تأمین دلیل بدهد.
- ابتدا درخواست تأمین دلیل بدهد و ظرف ۱۰ روز دادخواست اصلی را ارائه دهد.( اگر خواهان گمان میکند که ممکن است خوانده اموالش را بهسرعت منتقل کرده یا به فروش برساند، انجام این روش توصیه میشود).
پس از پذیرش درخواست تأمین خواسته، اموال خوانده توقیف میشود و خوانده در طول دعوی نمیتواند کنترلی بر اموال توقیفشده داشته باشد.(البته این اموال به خواهان داده نمیشود و صرفاً تا اتمام مراحل قضایی و حاصل شدن نتیجه پرونده توقیف میماند). بعد از اتمام مراحل دعوی ، در صورت پیروز شدن خواهان، از خوانده خواسته میشود تا حقوحقوق خواهان را پرداخت کند. درصورتیکه خوانده اموال خواهان را پس بدهد، اموالش از توقیف خارج میشود. در غیر این صورت اموال شخص مقابل برای مزایده ارسال میشود.
تأمین خواسته در دعاوی کیفری
در دعاوی کیفری هم تأمین خواسته وجود دارد؛ این مورد با عنوان تأمین کیفری هم شناخته میشود. برای مثال در خیانتدرامانت اگر از شخصی شکایت شود و بازپرس یا دادیار مجاب شوند که اموالی که شاکی به متهم به امانت گذاشتهشده است در حال حیفومیل و از بین رفتن است، میتواند اموال را توقیف کند. البته انجام ممنوعالخروجی نیز یکی از گزینههایی هست که میتواند بهجای تأمین خواسته یا در کنار آن در پروندههای کیفری مطرح شود.