شخصی که بدهی دارد، در صورتی که قصد طرح دادخواست اعسار را داشته باشد، از تاریخ ابلاغ اجراییه یک ماه مهلت دارد تا دادخواست خود را تقدیم دادگاه کند. در این مدت یکماهه، الزام به معرفی یا تودیع سند یا وثیقه وجود ندارد.
اما اگر این مهلت یکماهه سپری شود و بدهکار پس از آن اقدام به تقدیم دادخواست اعسار کند، مکلف است سند یا وثیقه مناسب ارائه دهد. در این وضعیت، دو حالت قابل تصور است:
- پرونده هنوز به اجرای احکام نرفته باشد
در این حالت، بدهکار از طریق همان شعبه صادرکننده رأی اقدام میکند و باید برای درخواست اعسار سند بگذارد. در این صورت حتی اگر زندانی باشد آزاد می شود. در این حالت، چنانچه دادگاه رأی صادر کند و محکومعلیه از پرداخت محکومبه خودداری نماید یا متواری شود، و حتی در فرض فوت وی، هیچگونه اقدامی نسبت به سند انجام نخواهد شد و سند مذکور از طریق دادگاه توقیف، مزایده یا به فروش نخواهد رسید. - پرونده وارد مرحله اجرای احکام شده باشد
در این حالت، اگر بدهکار برای آزادی خود سند یا وثیقهای در اجرای احکام تودیع کرده باشد، آن سند در اختیار اجرای احکام باقی میماند. حتی در صورت فوت بدهکار نیز اجرای احکام میتواند سند مذکور را به مزایده بگذارد، آن را به فروش برساند و مطالبات طلبکار را از محل آن پرداخت کند.